Tętniak aorty brzusznej

Wrzecionowaty (~92%) – wybrzuszenie lub poszerzenie aorty na całym obwodzie.
Workowaty (~5%) – wybrzuszenie lub poszerzenie tylko jednej ściany aorty.
Mykotyczny (zakaźny) (<3%) – spowodowany infekcją ściany naczynia.
- Częstszy w krajach azjatyckich (nawet do 13%).
- Może mieć podłoże bakteryjne, wirusowe lub grzybicze.
- Może być powikłaniem infekcyjnego zapalenia wsierdzia.
- Zwiększone ryzyko pęknięcia.

Średnica podnerkowa >3 cm lub wzrost średnicy o >50%.
- 85% przypadków dotyczy odcinka podnerkowego.
- Średni wzrost wynosi około 0,2–0,3 cm/rok.
Ryzyko pęknięcia:
- <4 cm: niskie ryzyko.
- 4–5 cm: 5-letnie ryzyko wynosi 3–12%.
- 5 cm: 25–41%.
- Pęknięcie możliwe przy każdym rozmiarze, najczęściej >5 cm.
- Śmiertelność przy pęknięciu: 85–90%.

Czynniki ryzyka

Płeć (stosunek mężczyzn do kobiet 4:1).
Palenie tytoniu – czynnik najsilniej powiązany z AAA; przyspiesza tempo wzrostu tętniaka; istnieje bezpośrednia zależność między ryzykiem a liczbą lat palenia.
Wiek (częstość występowania jest znikoma poniżej 50. roku życia).
Wywiad rodzinny.
Nadciśnienie tętnicze.
Hiperlipidemia.
Stosowanie fluorochinolonów.

Klasyczna triada (tylko w 50% przypadków): ból + hipotensja + tętniący guz.
- Ból często opisywany jako nagły, silny, promieniujący do pleców, o charakterze rozdzierającym.
Omdlenie (10%).
Objawy krwawienia pozaotrzewnowego.
Masywne krwawienie z przewodu pokarmowego (z przetoki aortalno-jelitowej).
Ból + AAA = pęknięcie, dopóki nie udowodniono inaczej.
Ostry brzuch + hipotensja = możliwe pęknięcie.
Krwiomocz makroskopowy może być spowodowany przetoką aortalno-żylną (bardzo rzadko).
Tętniaki niepęknięte są często bezobjawowe.

Tętniak aorty brzusznej, Przetoka aortalno-żylna/jelitowa.
Ostre zapalenie żołądka i jelit, Zapalenie wyrostka robaczkowego (wczesne).
Niedrożność jelit (cienkie, grube, porażenie Ogilviego, niedrożność nowotworowa).
Perforacja jelit.
Cukrzycowa kwasica ketonowa, Gastropareza.
Przepuklina, Hiperkalcemia.
Nieswoiste zapalenia jelit (IBD).
Niedokrwienie krezki, Zakrzepica żył krezkowych.
Zapalenie trzustki, Zapalenie otrzewnej.
Przełom w niedokrwistości sierpowatokrwinkowej.

Przyczyny kręgosłupowe: Uraz więzadeł, nadwyrężenie mięśni, przepuklina krążka międzykręgowego (rwa kulszowa), choroba zwyrodnieniowa stawów, kręgozmyk.
Zespoły ucisku nadtwardówkowego: Ucisk rdzenia kręgowego, zespół ogona końskiego, zespół stożka rdzeniowego.
Zakażenia/stany zapalne: Ropień nadtwardówkowy, krwiak, zapalenie kości i szpiku, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK), zapalenie krążka międzykręgowego (discitis).
Choroby nerek: Kamica nerkowa, odmiedniczkowe zapalenie nerek.
Przyczyny wewnątrzbrzuszne: AAA, perforacja wrzodu, zapalenie wyrostka zaślepkowe.

Badania laboratoryjne: Koagulologia (układ krzepnięcia), kreatynina, badanie ogólne moczu, morfologia (CBC), grupa krwi i próba krzyżowa.
Obrazowanie:
- USG: czułość ~99% / swoistość 98% w ocenie średnicy. Nie wyklucza wiarygodnie pęknięcia (czułość tylko 4%).
- TK: czułość ~100% dla średnicy i pęknięcia. Kontrast IV jest preferowany, ale nie niezbędny w stanach nagłych.

Nie trać czasu na SOR na „stabilizację” pacjenta – natychmiastowa konsultacja chirurgiczna / przekazanie na blok operacyjny.
Próba krzyżowa: 6 jednostek KKCz (koncentratu krwinek czerwonych).
Kontrola bólu (unikać wywołania hipotensji).
Leki hipotensyjne (stosować ostrożnie, cel: SBP 110–120 mmHg lub MAP 70–80):
- Labetalol, Esmolol, Nitroprusydek sodu.
Kontrowersje: Zbyt niskie ciśnienie (niedokrwienie) vs zbyt wysokie (nasilenie krwawienia). Rozważ hipotensję dopuszczającą (SBP 70–90) u przytomnego pacjenta.
Leki obkurczające naczynia (Pressors): Noradrenalina, Fenylefryna, Dopamina.

Tętniak >5 cm: Pilna (w ciągu kilku dni) konsultacja u chirurga naczyniowego (zabieg wewnątrznaczyniowy vs otwarty).
Tętniak 3–5 cm: Kontrola u lekarza POZ/chirurga w trybie planowym.
Częstotliwość badań przesiewowych:
- 3–4 cm: co 12 miesięcy.
- 4–5 cm: co 6 miesięcy.
- 5–6 cm: co miesiąc.

Wskazania do operacji planowej:

Powikłania: Przetoka aortalno-jelitowa/żylna, zapalny AAA, ostre niedokrwienie kończyn (zator), infekcja graftu, endoleak (przeciek wewnętrzny).
Dyspozycja:
- Przyjęcie na blok operacyjny przy pękniętym lub objawowym AAA.
- Przypadki bezobjawowe można wypisać z zaleceniem ścisłej kontroli naczyniowej i instrukcją natychmiastowego powrotu w razie wystąpienia objawów.

Page updated

Google Sites

Report abuse