OZWR

Rozpoznanie

W ustaleniu rozpoznania najważniejszą rolę odgrywa badanie przedmiotowe i podmiotowe. Znaczenie pomocnicze mogą mieć skale punktowe (np. skala Alvarado, Adult Appendicitis Score [ASS]).

• Badania laboratoryjne:

1) krwi – leukocytoza z przesunięciem obrazu odsetkowego leukocytów w lewo, zwiększenie stężenia CRP w surowicy. Prawidłowa liczba leukocytów i prawidłowe stężenie CRP (w badaniu wyjściowym i kontrolnym po 12–24 h) przemawiają przeciwko rozpoznaniu.

2) badanie ogólne moczu – leukocyturia i krwinkomocz mogą występować w przypadku nietypowej lokalizacji wyrostka robaczkowego.

• Badania obrazowe: 

  • • USG – badanie 1. wyboru, szczególnie u dzieci i kobiet w ciąży; typowo wyrostek o średnicy >6 mm, niepodatny na ucisk głowicą, ból podczas ucisku; można też stwierdzić brak perystaltyki oraz warstwę płynu wokół wyrostka. 

    • TK – wykonaj w przypadkach wątpliwych u chorych w wieku podeszłym; umożliwia wykrycie innych przyczyn dolegliwości. 

    • MR – wykonaj u kobiet w ciąży, jeśli na podstawie obrazu klinicznego i USG nie można ustalić rozpoznania.

Usunięcie wyrostka robaczkowego metodą laparoskopową (standard) lub otwartą (szczególnie w razie powikłań [perforacji lub ropnia]). 

W niepowikłanym ostrym zapaleniu wyrostka robaczkowego (bez perforacji) możesz podjąć próbę leczenia zachowawczego z użyciem antybiotyków (początkowo i.v., następnie p.o.; zwykle cefalosporyna lub chinolon w połączeniu z metronidazolem), a operację wykonać w razie niewystąpienia poprawy. 

Patofizjologia OZWR rozpoczyna się od zatkania ujścia wyrostka robaczkowego, co prowadzi do gromadzenia się w jego świetle treści, wzrostu ciśnienia, niedokrwienia ściany i rozwoju stanu zapalnego. W miarę postępu choroby, proces zapalny przekracza ścianę wyrostka, prowadząc do miejscowego zapalenia otrzewnej.

Typowa progresja objawów klinicznych jest sekwencyjna i bardzo charakterystyczna:

1. Początkowo pojawia się ból rozlany, trudny do zlokalizowania, odczuwany najczęściej w okolicy śródbrzusza.

2. Następnie dołączają utrata apetytu, nudności, a czasem wymioty.

3. W ciągu kilku do kilkunastu godzin ból migruje i lokalizuje się w prawym dole biodrowym.

4. Wraz z narastaniem reakcji zapalnej pojawia się stan podgorączkowy oraz objawy otrzewnowe w miejscu największej bolesności.

Charakter tej choroby dobrze obrazuje historycznie stosowana skala Alvarado, która punktuje właśnie te kluczowe objawy kliniczne i laboratoryjne.

Diagnostyka OZWR jest stosunkowo prosta u młodych mężczyzn, u których przebieg jest zazwyczaj typowy, a lista potencjalnych alternatywnych rozpoznań jest krótka. Wyzwanie pojawia się u kobiet w wieku prokreacyjnym, gdzie konieczne jest różnicowanie z chorobami przydatków (np. zapaleniem, ciążą pozamaciczną) oraz zakażeniem układu moczowego.

Kluczowe badania laboratoryjne w procesie diagnostycznym to:

• CRP: Jego stężenie rośnie wraz z czasem trwania i nasileniem stanu zapalnego. Brak wzrostu CRP u pacjenta z objawami trwającymi ponad dobę czyni rozpoznanie OZWR mało prawdopodobnym.

• Badanie ogólne moczu: Niezbędne do wykluczenia infekcji dróg moczowych.

• Test β-HCG: Obligatoryjny u wszystkich kobiet w wieku prokreacyjnym w celu wykluczenia ciąży i jej powikłań.

Badania obrazowe odgrywają fundamentalną rolę w potwierdzeniu lub wykluczeniu OZWR, zwłaszcza w przypadkach o nietypowym obrazie klinicznym.

• USG jamy brzusznej jest metodą z wyboru u dzieci, osób szczupłych i kobiet w ciąży. Jego skuteczność zależy jednak od doświadczenia osoby wykonującej badanie i warunków anatomicznych pacjenta. Cechy zapalenia w USG to średnica wyrostka > 6 mm i brak jego podatności na ucisk.

• Tomografia komputerowa (KT) jest badaniem o czułości i swoistości bliskiej 100%. Należy ją wykonać, gdy obraz USG jest niejednoznaczny, u pacjentów z otyłością lub w przypadku podejrzenia powikłań (np. perforacji).

Standardem postępowania jest pilna konsultacja chirurgiczna i leczenie operacyjne. Interwencja nie musi być natychmiastowa, o ile nie ma cech rozlanego zapalenia otrzewnej, jednak jest to stan wymagający zaopatrzenia w trybie pilnym. 

Schorzeniem, które również może prezentować objawy otrzewnowe, ale jest typowe dla zupełnie innej grupy demograficznej, jest zapalenie uchyłków.